Geplaatst op 22 juni 2026
De invloed van AI op juridische procedures; een praktijkvoorbeeld
AI is niet meer weg te denken uit de huidige wereld. Ook in de juridische wereld neemt het gebruik hiervan steeds meer toe. Cliënten maken er gebruik van om zich de specifieke materie eigen te maken, of verstrekte adviezen te controleren. Het leidt ook tot het zelf opstellen van juridische stukken. Dit blijft niet altijd zonder gevolgen. Een recent voorbeeld uit de jurisprudentie maakt dit duidelijk. Wat was er aan de hand?
Echtscheidingsconvenant en addendum
Partijen (man en vrouw) dienen een verzoek tot scheiding in. Partijen hebben een traditionele rolverdeling gehad in het huwelijk. De man regelde de financiële zaken. De vrouw had de zorg over de kinderen. De man heeft in het kader van de scheiding een echtscheidingsconvenant opgesteld met behulp van AI. Hierin legt hij afspraken vast, die niet in het voordeel van de vrouw uitpakken. Zo ziet de vrouw af van haar helft van de overwaarde van de woning.
Ook ziet ze af van de verdeling van pensioen. Hierbij wordt door AI in het convenant terecht onderscheid gemaakt tussen de verdeling van het ouderdomspensioen en het bijzonder partnerpensioen. Inzake het ouderdomspensioen is overeengekomen dat géén verevening wordt toegepast. Inzake het bijzonder partnerpensioen is opgenomen dat partijen hiervan over en weer afzien. Het is echter de man die (de meeste) pensioenrechten heeft opgebouwd.
Na het opstellen van het convenant stelt de man, wederom met behulp van AI, een addendum op. In dit addendum worden de gemaakte afspraken (nogmaals) bevestigd. Hierin staat ook dat de vrouw vrijwillig afziet van haar recht op de overwaarde van de woning. Dit afzien is geen schenking, zo is ook opgenomen. Inzake pensioen is bevestigd dat de vrouw afziet van verevening en haar recht op bijzonder partnerpensioen. Hierover is opgenomen dat de vrouw zich bewust is van de juridische en financiële gevolgen hiervan.
Afzien van pensioenverevening en bijzonder partnerpensioen is mogelijk. In onze blogserie over Pensioen & Echtscheiding hebben we hier een aantal blogs over geschreven. Een goede afstemming én vastlegging is dan van groot belang.
Verzoeken partijen
De vrouw verzoekt in de procedure om de scheiding uit te spreken. Zij verzoekt ook te verklaren voor recht dat het convenant en het addendum tot stand zijn gekomen onder misbruik van omstandigheden. De man heeft tijdens het huwelijk altijd een machtspositie inzake de financiële beslissingen gehad. De vrouw wenst dat de man (voor de kinderen) in de echtelijke woning kan blijven. Ook was sprake van tijdsdruk. Hierdoor heeft de vrouw geen juridisch advies ingewonnen. De man heeft het convenant en addendum (met behulp van AI) opgesteld. Deze combinatie maakt volgens de vrouw dat de man misbruik van omstandigheden heeft gemaakt.
De man verzoekt ook de scheiding uit te spreken. Hij verzoekt juist om het convenant en addendum te bekrachtigen. Hij erkent de onderlinge verhoudingen, maar de vrouw heeft bewust ingestemd met de gemaakte afspraken. De man heeft de vrouw niet weerhouden om juridisch advies in te winnen.
Oordeel rechtbank
De rechtbank spreekt de scheiding uit. Inzake het convenant en addendum overweegt de rechtbank het volgende. De vrouw heeft voor misbruik van omstandigheden onvoldoende aangedragen. Misbruik van omstandigheden is aanwezig wanneer iemand die weet of moet begrijpen dat een ander door bijzondere omstandigheden, zoals noodtoestand, afhankelijkheid, lichtzinnigheid, abnormale geestestoestand of onervarenheid, bewogen wordt tot het verrichten van een rechtshandeling, het tot stand komen van die rechtshandeling bevordert, ofschoon hetgeen hij weet of moet begrijpen hem daarvan zou behoren te weerhouden.
Simpel gezegd en toegepast op deze situatie. De man wist of had moeten weten dat de vrouw door bijzondere omstandigheden wordt beïnvloed om het echtscheidingsconvenant te ondertekenen. Hierdoor had de man de vrouw niet in de positie mogen zetten het convenant en addendum te ondertekenen.
De rechtbank volgt de vrouw dat vanuit de rolverdeling sprake was van een sterkere positie van de man. Hierdoor bestond een ongelijkheid bij het maken van de afspraken over de scheiding. Maar de vrouw toont niet aan dat de man hier misbruik van gemaakt heeft. De man heeft inzake de overwaarde van de woning juist alle informatie met de vrouw gedeeld. De vrouw wist of kon weten waarvan ze dus afstand deed. De man heeft de vrouw niet weerhouden om juridisch advies in te winnen. Dat zij niemand wist die ze hiervoor kon benaderen, maakt dit niet anders. En hoewel tussen de keuze om te scheiden en het opstellen van het convenant maar twee weken zit, neemt de rechtbank ook geen tijdsdruk aan. Er is dus door de man geen misbruik van omstandigheden gemaakt. Dit terwijl het wel duidelijk is dat de vrouw heeft ingestemd met een aantal voor haar (zeer) nadelige financiële afspraken.
Conclusie
AI maakt mensen niet deskundig. Het kan een hulpmiddel zijn, maar bij onvoldoende kennis van zaken kunt u er niet op varen. Het blijft dan ook van belang om zelf met behulp van AI opgestelde afspraken, goed te laten controleren. Ook het inwinnen van advies hierover is van groot belang. Passen de door AI voorgestelde afspraken wel voor partijen? Als de vrouw juridisch advies had ingewonnen, waren de afspraken waarschijnlijk anders komen te liggen. Zij blijft nu nagenoeg met lege handen achter. Deels ten gunste van de kinderen, maar ook grotendeels ten nadele van zichzelf. Dat had dus anders en beter gekund.
Gaat u scheiden en twijfelt u aan de voorgenomen pensioenafspraken? Gommer Advocaten kijkt graag met u mee.
