Geplaatst op 14 april 2026
Werkingssfeer: wanneer valt u onder een verplicht pensioenfonds?
In de praktijk merken wij dat veel ondernemers pensioen beschouwen als iets dat “ergens wel geregeld is” of dat ze denken “mijn werknemers hebben liever een hoger nettoloon dan een pensioenregeling”. Pas wanneer een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds (Bpf) meldt dat uw werknemers al jaren aangesloten hadden moeten zijn, wordt ineens duidelijk hoe groot de financiële impact van pensioenverplichtingen kan zijn.
In Nederland geldt voor het merendeel van de sectoren een verplicht gesteld Bpf. De juridische basis hiervoor ligt in de Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000. Op grond van deze wet kan, middels een verplichtstellingsbesluit, deelname aan een bedrijfstakpensioenfonds verplicht worden gesteld voor een hele sector.
Met circa 40 tot 50 bedrijfstakpensioenfondsen is ongeveer 80% van de werkgevers verplicht aangesloten. Dit betekent dat een werkgever geen keuzevrijheid heeft. Indien een onderneming onder de werkingssfeer van een Bpf valt, bent u verplicht om deel te nemen. En juist daar begint in de praktijk vaak de discussie.
In deze blogserie nemen wij u mee in de belangrijkste thema’s rondom de verplichtstelling. Wij starten bij de basis: de werkingssfeer. Vervolgens komen de thema’s vrijstelling van deelname, premieheffing & rechtsverwerking, bestuurdersaansprakelijkheid en de rol van pensioen bij fusies & overnames aan bod. Zo krijgt u een compleet beeld van de risico’s én eventuele mogelijkheden.
De belangrijkste vraag: wat doet uw onderneming echt?
Zoals hiervoor al benoemt, beginnen veel discussies bij de werkingssfeer. Dat is een juridische beschrijving die bepaalt welke bedrijven verplicht moeten aansluiten bij een Bpf. In de praktijk lijkt dat duidelijk, immers je voldoet aan de omschrijving in de werkingssfeer of niet.
Helaas is het in veel gevallen niet zo zwart/wit. Het gaat namelijk niet om wat er in de statuten staat omschreven of de SBI-code in de Kamer van Koophandel, maar om de feitelijke werkzaamheden van de onderneming. Waar komt de omzet vandaan? Welke werkzaamheden doet uw personeel? Bij welke werkzaamheden zitten de hoogste loonkosten? Dat zijn de vragen die uiteindelijk het verschil maken of uw onderneming onder de werkingssfeer valt of juist niet. En dit verschilt ook nog per pensioenfonds.
Meerdere activiteiten zorgen voor discussie
Waar ondernemingen vroeger vaak slechts één activiteit verrichtten, zien wij dat zij tegenwoordig steeds vaker meerdere activiteiten combineren. Denk aan een groothandel in bedrijfskleding die ook logo’s bedrukt, of een IT-bedrijf dat zowel software ontwikkelt als personeel detacheert. Maar welk Bpf is dan van toepassing?
In veel gevallen hanteren bedrijfstakpensioenfondsen het zogenoemde hoofdzakelijkheidscriterium: de activiteit die bijvoorbeeld het grootste deel van de loonsom of omzet vertegenwoordigt, bepaalt of een onderneming onder de werkingssfeer valt. Dit biedt houvast, maar niet alle fondsen passen dit criterium toe. Daardoor kan het voorkomen dat een onderneming onder meerdere werkingssferen valt. Juist deze overlap komt in de praktijk vaker voor dan u denkt.
En hoewel pensioenfondsen in principe samen moeten oplossen wie bevoegd is, gebeurt dat in de praktijk niet altijd. Werkgevers kunnen daardoor in een lastige positie terecht komen. Dit kan leiden tot grote onzekerheid over een mogelijke premieafdracht en mogelijke financiële risico’s.
Voorkomen is beter dan genezen
Derhalve kan een verkeerde inschatting, onwetendheid of simpelweg stil blijven zitten grote financiële gevolgen hebben. Een Bpf kan namelijk met terugwerkende kracht premies vorderen, inclusief rente. Wij adviseren daarom al bij de start van een onderneming, óf bij de wijziging van de bedrijfsactiviteiten én periodiek kritisch te laten toetsen of de onderneming onder een werkingssfeer valt.
Twijfelt u of uw onderneming onder een Bpf valt? Laat uw positie dan tijdig beoordelen. De advocaten van Gommer Advocaten helpen u met een werkingssfeeronderzoek snel en duidelijk inzicht te krijgen, zodat u niet achteraf wordt geconfronteerd met onaangename verrassingen.
Voortuitblik mogelijkheden voor vrijstelling
Indien de conclusie is dat uw onderneming onder een werkingssfeer valt, geldt als hoofdregel dat u verplicht moet aansluiten. In de volgende blog gaan wij een stap verder: stel dat uw onderneming inderdaad onder een Bpf valt, kunt u daar dan nog onderuit? In die blog bespreken wij de mogelijkheden voor vrijstelling, middels bijvoorbeeld een vrijstellingsbesluit op grond van de Vrijstellings- en boetebesluit Wet Bpf 2000.
