Geplaatst op 09 juni 2026
Fusies & overnames: heeft u de pensioenrisico’s in beeld?
In de voorgaande delen van de serie ‘pensioen & verplichtstelling’ hebben wij stilgestaan bij de werkingssfeer van verplicht gestelde bedrijfstakpensioenfondsen (Bpf), de financiële gevolgen van een verkeerde aansluiting en de mogelijke bestuurdersaansprakelijkheid bij onbetaalde pensioenpremies. In dit laatste deel kijken wij naar het moment waarop deze onderwerpen samenkomen: fusies & overnames.
Juist bij transacties wordt pensioen nog te vaak gezien als een administratieve bijzaak, terwijl het een juridisch en financieel kernonderdeel van de onderneming is. Zeker sinds de inwerkingtreding van de Wet toekomst pensioenen (Wtp) kunnen de gevolgen van een onjuiste beoordeling aanzienlijk zijn.
De vorm van de transactie is bepalend
De gevolgen voor pensioen hangen sterk af van de wijze waarop een transactie wordt vormgegeven.
Bij een aandelentransactie verandert de aandeelhouder, maar blijft de vennootschap bestaan. Arbeidsvoorwaarden en pensioenregelingen blijven daarom in beginsel ongewijzigd. Dat neemt niet weg dat risico’s kunnen bestaan. Zo kan achteraf blijken dat een onderneming ten onrechte niet was aangesloten bij een verplicht gesteld Bpf of dat sprake is van premieachterstanden.
Bij een juridische fusie gaan rechten en verplichtingen onder algemene titel over. Daarbij kan onder meer de vraag spelen of een bestaande vrijstelling van een verplicht gesteld Bpf behouden blijft.
De meeste pensioenvraagstukken doen zich echter voor bij een activa-passivatransactie. Op grond van de regels inzake overgang van onderneming gaan rechten en verplichtingen uit de arbeidsovereenkomst in beginsel van rechtswege over op de verkrijger. Dat geldt ook voor pensioen.
Drie situaties
Er zijn in dit verband drie situaties te onderscheiden: (i) de overdragende partij heeft een pensioenregeling en de verkrijger niet, (ii) de verkrijger heeft een pensioenregeling en de overdragende partij niet of (iii) beide partijen hebben een eigen pensioenregeling.
In de eerste situatie blijft de bestaande pensioentoezegging voor de overkomende werknemers in stand. In de tweede situatie bepaalt de Pensioenwet dat de overgenomen werknemers deelnemen aan de pensioenregeling van de verkrijger.
Het meest voorkomend is echter de derde situatie. In dat geval hebben beide partijen een pensioenregeling. De overkomende werknemers behouden dan in beginsel hun bestaande pensioenregeling, waardoor binnen één onderneming meerdere pensioenregelingen naast elkaar kunnen bestaan. Dit uitgangspunt volgt uit artikel 7:663 BW.
Artikel 7:664 BW bevat echter enkele belangrijke uitzonderingen. Zo kan de verkrijger de overkomende werknemers hetzelfde pensioenaanbod doen als hij reeds vóór de overgang aan zijn eigen werknemers had gedaan. Het aanbod moet vóór het tijdstip van de overgang van de onderneming zijn gedaan. In dat geval vervalt de pensioenregeling van de overkomende werknemers, ook indien deze gunstiger was voor de betrokken werknemers. De overkomende werknemers kunnen zich in dat geval niet beroepen op behoud van hun oorspronkelijke pensioenregeling. Daarnaast kan een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds vóórgaan indien de verkrijger op grond van een verplichtstellingsbesluit daaraan moet deelnemen, terwijl ook bij cao afwijkende afspraken kunnen gelden. Een zorgvuldig werkingssfeeronderzoek is daarom essentieel, mede omdat een fusie of overname ertoe kan leiden dat een onderneming onder een verplichtstelling komt te vallen of juist met een andere verplichtstelling wordt geconfronteerd.
In dat kader is ook het Vrijstellings- en boetebesluit Wet Bpf 2000 van belang. Dit besluit regelt de voorwaarden waaronder een werkgever kan worden vrijgesteld van verplichte deelneming in een Bpf. Met name art. 7a e.v. van het betreffende besluit bevat specifieke regelgeving met betrekking tot fusies en overnames, waarin onder bepaalde omstandigheden een bestaande vrijstelling kan worden behouden of een nieuwe vrijstelling kan worden verkregen.
Het belang van een werkingssfeeronderzoek
Bij iedere fusie of overname moet worden onderzocht welke cao en welke pensioenverplichtingen van toepassing zijn. Dat blijkt in de praktijk vaak complexer dan gedacht.
Door een transactie kunnen activiteiten veranderen of worden gecombineerd, waardoor de onderneming na de transactie wél onder de werkingssfeer van een verplicht gesteld Bpf valt. Een onderneming kan hierdoor voor het eerst onder een verplichtstelling vallen, terwijl een bestaande verplichtstelling juist ook hierdoor kan vervallen.
De gevolgen zijn vaak aanzienlijk. Terugwerkende aansluiting, naheffingen en langdurige procedures komen regelmatig voor. Een zorgvuldig werkingssfeeronderzoek is daarom geen formaliteit, maar een essentieel onderdeel van iedere transactie.
De impact van de Wtp
Met de invoering van de Wtp zijn de uitgangspunten van veel bestaande pensioenregelingen gewijzigd. Bij een bedrijfsovername dient rekening gehouden te worden met de nieuwe premieregelingen, eventuele compensatieafspraken en de mogelijkheid dat de eerbiedigende werking is toegepast.
Kijk bij een fusie of overname daarom niet alleen naar de huidige pensioenregeling, maar ook naar toekomstige pensioenverplichtingen en kosten. Een ogenschijnlijk eenvoudige harmonisatie van arbeidsvoorwaarden kan immers leiden tot verlies van compensatierechten of verslechtering van de pensioenpositie van werknemers.
Pensioen due diligence is onmisbaar
Een pensioen due diligence brengt de bestaande pensioensituatie én de gevolgen van de transactie in kaart. Daarbij moet onder meer aandacht worden besteed aan pensioenovereenkomsten, premielasten, premieachterstanden, uitvoeringsovereenkomsten, een mogelijk Bpf en de kwaliteit van de administratie.
Wordt dit onderzoek niet zorgvuldig uitgevoerd, dan kunnen na de transactie onverwachte verplichtingen en kosten aan het licht komen.
Afsluiting van de serie ‘pensioen & verplichtstelling’
Met dit vijfde deel komt een einde aan onze serie ‘pensioen & verplichtstelling’. In de afgelopen artikelen hebben wij onder andere stilgestaan bij de werkingssfeer van verplicht gestelde bedrijfstakpensioenfondsen, de financiële risico’s van een onjuiste aansluiting, bestuurdersaansprakelijkheid en de aandachtspunten bij fusies en overnames.
De rode draad van deze serie is duidelijk: pensioen is géén administratieve bijzaak. Of het nu gaat om een onderneming die mogelijk onder een verplichtstelling valt, een bestuurder die wordt geconfronteerd met premieachterstanden of een koper die een onderneming overneemt. Bij onvoldoende (pensioen)inzicht kunnen de financiële en juridische gevolgen aanzienlijk zijn.
Juist daarom is tijdig inzicht essentieel. Een zorgvuldige analyse vooraf voorkomt niet alleen discussies en procedures, maar biedt ook de mogelijkheid om weloverwogen keuzes te maken en de risico’s beheersbaar te houden.
Wilt u op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen op het gebied van pensioenrecht? Abonneer u dan op onze nieuwsbrief. Zo ontvangt u onze nieuwste artikelen, praktische informatie, handige whitepapers en relevante jurisprudentie rechtstreeks in uw mailbox.
