Geplaatst op 24 februari 2026
Pensioenverweer bij echtscheiding: bescherming tegen verlies van partnerpensioen
In de reeds gepubliceerde bijdragen in de serie Pensioen en Echtscheiding hebben wij al over diverse onderwerpen geschreven. Zo kwam de verdeling volgens Boon/van Loon en de WVPS, inclusief alle aandachtspunten voorbij. In de laatste bijdrage bespraken wij de nieuwe wet, de Wet Pensioenverdeling bij Scheiding. Een wet die naar verwachting binnenkort van kracht wordt. De belangrijkste verandering is dat conversie het uitgangspunt wordt. Een andere grote verandering is dat het bijzonder partnerpensioen voortaan bij helfte en over de huwelijkse periode wordt berekend.
Daarnaast bepaalt de Wet toekomst pensioenen dat het partnerpensioen vóór pensioendatum altijd op risicobasis verzekerd is. Dit betekent dat het vervalt bij ontslag én echtscheiding. Hierdoor kan een echtscheiding grote financiële gevolgen hebben voor de ex-partner. Juist in deze context krijgt het pensioenverweer weer een belangrijke rol. In deze blog bespreken we wat het pensioenverweer inhoudt, aan welke vereisten moet worden voldaan en een recente uitspraak die dit illustreert.
Wat is het pensioenverweer?
Het pensioenverweer is een zogenoemd preliminair verweer. Een preliminair verweer betekent dat dit verweer als eerste wordt behandeld. Pensioenverweer is geregeld in artikel 1:153 van het Burgerlijk Wetboek. Het betekent dat een echtscheiding niet kan worden toegewezen zolang:
- een bestaand vooruitzicht op uitkeringen bij overlijden van de verzoekende echtgenoot geheel of ernstig wordt verminderd;
- de andere echtgenoot hiertegen verweer voert;
- en er geen billijke voorziening is getroffen die beide partijen recht doet.
Het pensioenverweer richt zich uitsluitend op uitkeringen zoals bijzonder partnerpensioen of vergelijkbare overlijdensuitkeringen. Het richt zich dus niet op het ouderdomspensioen of andere vermogensbestanddelen. Een billijke voorziening kan bijv. bestaan uit een overlijdensrisicoverzekering. Een andere optie is een gedeeltelijke omzetting van ouderdomspensioen naar bijzonder partnerpensioen. Tot slot is ook een eenmalige financiële compensatie een optie.
Belangrijk is dat het pensioenverweer alleen kan worden gevoerd door de echtgenoot die zelf geen (zelfstandig) (tegen)verzoek tot echtscheiding heeft ingediend. Pensioenverweer kan ook voor het eerst in hoger beroep worden aangevoerd. Dit geeft een extra mogelijkheid om een billijke voorziening af te dwingen als de lagere rechtbank dit niet correct heeft beoordeeld.
Het pensioenverweer slaagt niet als redelijkerwijs verwacht kan worden dat de verwerende echtgenoot zelf voorzieningen kan treffen. Het slaagt ook niet als de duurzame ontwrichting van het huwelijk in overwegende mate door deze echtgenoot is veroorzaakt.
Recente jurisprudentie
Een recente uitspraak van de Rechtbank Den Haag van 7 januari 2026 illustreert de werking van het pensioenverweer. De man verzocht de echtscheiding uit te spreken. De vrouw voert vervolgens een pensioenverweer. Dit omdat haar recht op partnerpensioen door de scheiding geheel of gedeeltelijk verdwijnt.
De rechtbank benadrukte dat het pensioenverweer preliminair is en als eerst moet worden beoordeeld. De man had geen voorziening getroffen om het verlies van partnerpensioen te compenseren. Zijn stelling dat de vrouw via levensverzekeringen voldoende gecompenseerd zou worden, onderbouwde hij niet (voldoende). Ook waren de uitzonderingen in artikel 1:153 lid 2 BW niet van toepassing. Van de vrouw kon niet verwacht worden dat zij een eigen voorziening zou treffen. Daarnaast was de duurzame ontwrichting van het huwelijk niet aan haar te wijten.
De rechtbank oordeelde dat het pensioenverweer van de vrouw slaagde. Het verzoek tot echtscheiding werd daarom afgewezen. Deze uitspraak laat zien hoe belangrijk het pensioenverweer kan zijn. Het kan de ex-echtgenoot beschermen tegen financieel verlies bij overlijden van de ex-echtgenoot ná de echtscheiding. Vergeet dit verweer dit niet bij een echtscheiding.
Vervolg serie Pensioen en Echtscheiding
In de volgende blog behandelen we internationale scheidingen. Bij grensoverschrijdende echtscheidingen worden pensioenrechten complexer door verschillende pensioenstelsels en wetgeving. Scheidende partijen kunnen immers geconfronteerd worden met meerdere, vaak botsende, wetgeving.
Wilt u meer weten over pensioen en scheiding? Download hier onze whitepaper.
Meer info
Lees hier de eerder gepubliceerde artikelen in de serie Pensioen & Echtscheiding.
Pensioen & Echtscheiding